120-lecie Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (1906-2026)
Rok 2026 to wyjątkowa rocznica – mija 120 lat od powstania Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego (PTK), jednej z najstarszych organizacji społecznych w Polsce, której działalność odegrała ogromną rolę w kształtowaniu postaw patriotycznych i poznawczych Polaków.
Towarzystwo powstało w 1906 roku w Warszawie, w czasach zaborów, na terenie tzw. Królestwa Polskiego (zaboru rosyjskiego). Jego założycielami byli m.in. Aleksander Janowski, Karol Hofman, Kazimierz Kulwieć, Zygmunt Gloger i Kazimierz Czerwiński – ludzie nauki, kultury i oświaty, którzy pragnęli rozbudzać w społeczeństwie miłość do ojczystej ziemi i jej dziedzictwa.
Ideą przewodnią PTK stało się hasło:
„Przez poznanie kraju do jego umiłowania, przez umiłowanie do czynów ofiarnych.”
W czasach, gdy Polska nie istniała na mapie Europy, działalność Towarzystwa miała głęboki wymiar patriotyczny. Poprzez organizowanie wycieczek, odczytów, wystaw, a także gromadzenie zbiorów naukowych i opiekę nad zabytkami, PTK uczyło Polaków poznawać i doceniać piękno własnego kraju.
W 1909 roku powstała Komisja Wycieczkowa, która zainicjowała rozwój ruchu przewodnickiego i krajoznawczego. Wśród jego pionierów wyróżniali się m.in. Aleksander Janowski i Mieczysław Orłowicz, propagatorzy turystyki górskiej i nizinnej.
Działalność Towarzystwa została przerwana przez I wojnę światową, lecz po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku PTK szybko się odrodziło, obejmując swoim zasięgiem cały kraj. W okresie międzywojennym powstały liczne oddziały regionalne, a Towarzystwo stało się ważnym ośrodkiem edukacji krajoznawczej i turystycznej.
II wojna światowa ponownie zahamowała jego rozwój, a po jej zakończeniu zmienione realia polityczne wymusiły reorganizację. W 1950 roku doszło do połączenia Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego z Polskim Towarzystwem Tatrzańskim, co dało początek nowej organizacji –Polskiemu Towarzystwu Turystyczno-Krajoznawczemu (PTTK). Dziedzictwo PTK pozostaje jednak żywe – to właśnie z jego tradycji wyrosła współczesna idea krajoznawstwa, turystyki i ochrony dziedzictwa narodowego w Polsce. Obchody 120-lecia w 2026 roku stanowią doskonałą okazję do przypomnienia dorobku Towarzystwa i jego wkładu w rozwój świadomości narodowej oraz kultury poznawania ojczystego kraju.

03.01.2026 r. odbył się spacer noworoczny, którego trasa prowadziła do najciekawszych miejsc w centrum miasta. Wędrówkę zakończyliśmy przy siedzibie PTTK na ulicy Łódzkiej 29 a, gdzie wznieśliśmy noworoczny toast oraz zjedliśmy grillowane kiełbaski oraz inne smakołyki przyniesione przez uczestników spaceru. Szczególny zachwyt wzbudził chleb z suszonymi pomidorami przygotowany przez Robert Domaradzki z napisem PTTK.
Na mecie naszego spaceru nie zabrakło także wzmianki o 120 rocznicy powstania Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego oraz Stanisławie Graeve – założycielu oddziału PTK w Kaliszu. Humory dopisywały, a aura sprawiła nam nie lada niespodziankę i na czas spaceru miasto okryło się białą śniegową pierzynką dodając niepowtarzalnego klimatu naszej wyprawie.

Zapraszamy na prelekcję Justyny Kozłowskiej

Zapraszamy do zapoznania się z treścią nowego numeru Gazety Górskiej.
Gazetę Górską kupicie w sklepie COTG – stacjonarnym i online
Empik
Sklep Podróżnika
Sklepie Górskim Wierchy przy Garbarskiej 4 w Krakowie

OPN utworzony został 14 stycznia 1956 r. Jego powierzchnia wynosi obecnie 2145,62 ha. Leży w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i obejmuje doliny dwu niewielkich rzek – Prądnika i Sąspówki.
Park posiada strefę ochronną zwaną otuliną rozciągającą się na obszarze pięciu gmin: Skała, Jerzmanowice-Przeginia, Wielka Wieś, Sułoszowa oraz Zielonka. Parkowi życzymy trwania na posterunku ochrony przyrody po wsze czasy, dziękując wszystkim Jego Pracownikom za tak ważną służbę!